Sunday, 8 July 2018

અફ્રોઝ અહમદ



           
             અફ્રોઝ અહમદ એક  ભારતીય પર્યાવણ વૈજ્ઞાનિક અને વિકાસ સંચાલક છે. તેઓ ભારતના પર્યાવરણ અને વિકાસને લગતા વકીલ છે.
              તેમનો જન્મ બલરામપુર ઉત્તરપ્રદેશમાં તા. ૧૪ મી નવેમ્બર ૧૯૫૮ ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ઉસ્માન ગની અને મતાનું નામ ઝહિદા બેગમ ખાન છે. અફ્રોઝ અહમદે કવિ અને રાજનિતી સાથે સંકળાયેલ બેકલ ઉત્સાહીની દીકરી બેગમ સાદીયા યાસ્મીન સાથે લગ્ન કર્યા હતા. જેઓ પણ એક કવિ અને સામાજિક કાર્યકર છે.
               તેમણે માસ્ટર ઓફ સાયન્સ નો અભ્યાસ  એમ.એલ.કે. કોલેજ / અવધ યુનિવર્સિટી માં પોતાના વતન  બલરામપુર (ઉત્તરપ્રદેશ) ખાતે ૧૯૮૧ માં કર્યો હતો.  તેમજ ૧૯૮૬ માં તેમણે ત્યાંથી જ  ડોક્ટર ઓફ ફિલોસોફી ની પદવી પણ મેળવી. ઉપરાંત તેમણે ૧૯૮૮ માં અનુસ્નાતક પદવી  યુનાઈટેડ નેશન્સ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેનિંગ / પોલિસી મેકર્સ ડિપ્લોમા  ટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી  જર્મની, ઓસ્ટ્રેલિયા અને સોવિયત સમાજવાદી રીપબ્લિકના સંઘ ખાતેથી મેળવી.
               ડિસેમ્બર ૨૦૧૪ માં  ભારત સરકારમાં તેમને  નર્મદા નિયંત્રણ નિગમ અને જળ સંશાધન મંત્રાલય, નદી વિકાસ અને ગંગા શુદ્ધિકરણ મંત્રાલયમાં પર્યાવરણ અને પુન:નિવાસ માટેના સભ્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
               અહેમદ ૧૯૮૯ થી ૧૯૯૧ સુધીભારત સરકારની જી.બી.પી. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન એન્વાયરમેન્ટલ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ  સાથે સંકળાયેલા હતા. તેઓ નર્મદા નિયંત્રણ બોર્ડ અને નર્મદા જળ સંપત્તિ ના ડિરેક્ટર પદે ઇન્દોર ખાતે નિયુક્ત થયેલા છે.
               તેમણે રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સ દ્વારા પ્રકાશિત ત્રણ લેખ સહિત રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રકાશિત 100 રિસર્ચ પેપર અહેવાલો અને નીતિ આયોજન, પર્યાવરણીય વ્યવસ્થાપન, ટકાઉ વિકાસ અને પુનર્વસન પરના લેખોનું મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે.
                નર્મદા વેલી અને પુનર્વસવાટના કાર્યક્રમોના સંરક્ષણમાં પ્રસિદ્ધ પર્યાવરણીય વૈજ્ઞાનિક અને વિકાસ સંચાલક ડૉ. આફ્રોઝ અહેમદને ઈન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય આદિજાતિ યુનિવર્સિટી દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ડૉ. અહેમદે યુવાન વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકોને ઘણી રાજ્યોમાં નર્મદા નદી સાથે પર્યાવરણીય, સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક મુદ્દાઓના આંતરશાખાકીય અભ્યાસ માટે આગળ આવવા વિનંતી કરી છે. ડૉ. અહેમદે નર્મદા બેસિનના સંરક્ષણ પર્યાવરણ અને સંસ્કૃતિ માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સ અને પ્રોગ્રામ્સના માર્ગદર્શન માટે ફેકલ્ટી સભ્યોને પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેઓ કહેતા કે નર્મદા વિશ્વના સૌથી ધનિક કુદરતી સ્રોતો પૈકી એક છે. પવિત્ર નર્મદા સાથે સંકળાયેલ વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો પ્રકૃતિમાં અલગ છે. પ્રકૃતિ સંરક્ષણ માટે શિક્ષણવિંદો અને સંશોધકો સંરક્ષકો બની શકે છે. તેમણે નર્મદાના સમગ્ર વિસ્તારના દસ્તાવેજીકરણ માટે આગળ આવવું જોઇએ. ડૉ. અહેમદે બોડી પત્રકારો દ્વારા પ્રિન્ટ અને ઇલેક્ટ્રોનિક કમ્યૂનિકેશન સામગ્રી તૈયાર કરવા માટે ઇગ્ન્યુ એનટીયુમાં ઇકો મિડિયા સેન્ટરની સ્થાપના કરવાનું સૂચન કર્યું હતું.
       મુલાકાતી વૈજ્ઞાનિક તરીકે ૧૯૯૦ માં પર્યાવરણીય સંચાલન ક્ષેત્રે જર્મનીમાં પ્રોફેસર યુનાઇટેડ નેશન્સ, ઑસ્ટ્રિયન એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસ એન્ડ હ્યુમન ઇકોલોજી કમિશન,અને ૧૯૯૮માં ગેસ્ટ સાયન્ટિસ્ટ રોયલ સ્વીડિશ એકેડેમી ઓફ સાયન્સ ખતે સેવા આપી છે.
અફ્રોઝ અહમદને તેમની શ્રેષ્ઠ સેવા બદલ  ભારત સરકાર દ્વારા ૯ જુલાઇ ૨૦૧૦ ના રોજ  હૈદરાબાદ ખાતે તકેદારી અભ્યાસ વર્તુળના સાતમા વર્ષગાંઠ સભા દરમિયાન ભારત સરકારના સેન્ટ્રલ વિજિલન્સ કમિશનર (સીવીસી) દ્વારા વર્ષ ૨૦૧૦ માટેના રાષ્ટ્રીય તકેદારી શ્રેષ્ઠતા પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.  ૧૯૯૭ માં જોર્ડાના માનનીય રાણી નૂર દ્વારા યુનાઇટેડ નેશન્સ યુનિવર્સિટી લીડરશિપ ઓનર તરીકે પણ નવાજવામાં આવ્યા.



Friday, 23 March 2018

૩૦ મી સપ્ટેમ્બર


હિંમતલાલ ધીરજલાલ

         નિષ્ઠાવાન ઇજનેર હિંમતલાલ ધીરજલાલનો જન્મ અમદાવાદના નાગર કુંટુંબમાં થયો હતો. તેમણે સ્વબળે લગનથી ઇજનેરીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી પ્રથમ ઓવરસિયરની નોકરીથી પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી હતી. એ પછી તેઓ એક્ઝિક્યુટિવ એન્જિન્યરના પદ સુધી પણ પહોંચ્યા. તેઓ તેમના કાર્યમાં કરકસર, નિષ્ઠા અને ચોક્કસાઇના આગ્રહી હતા. તેમણે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન અનેક ઇમારતો, ભવનો, રસ્તાઓ અને પુલોનું નિર્માણ કર્યું હતું. એલિસબ્રિજ એ તેમની સર્જનકળાનો નમૂનો છે. ભારતના વાઇસરોય અને ગવર્નર જનરલ દ્વારા તેમને રાવબહાદુર નો ઇલકાબ અર્પણ કરી તેમનું  દિલ્લી દરબારમાં બહુમાન કર્યું હતું.  ગુજરાત કોલેજના નિર્માણ અને આ સિવાય કેટલીય ઇમારતોના નિર્માણમાં તેમનો ફાળો મહત્વનો છે. ૩૦.૦૯.૧૯૨૨ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.  


૨૯ મી સપ્ટેમ્બર



એમિલ ઝોલા

             શ્રી એમિલ ઝોલાનો જન્મ ૪ એપ્રિલ ૧૮૪૦ ના રોજ પેરિસમાં થયો હતો. પિતા અવસાન પછે આર્થિક સ્થિતી સારી ન હોવાના કારણે ઘરની જવાબદારી ઉઠાવવી પદી. વાંચનનો વધુ પડતો રસ હોવાથી કોલેજના અભ્યાસ દરમિયાન વાંચન લેખન પાછળ વધુ ધ્યાન આપવાના કારણે તે છેલ્લી પરીક્ષામાં નાપાસ થયા અને ઇજનેર બનવાનું માતાનું સ્વપ્ન તૂટી ગયું. માત્ર તેર વર્ષની ઉંમરે તેમણે નવલકથા અને નાટકનું સર્જન કર્યં હતું.  
              ૨૦ વર્ષની ઉંમરે બેકારીથી કંટાળીને એમિલ ઝોલાએ કામ ધંધો શોધવાનું શરૂ કર્યું. ઝોલાનાં પિતાનાં એક મિત્રએ પુસ્તક પ્રકાશન કરતી સંસ્થામાં પુસ્તકોનાં બંડલો બાંધવાની નોકરીમાં રખાવેલ. નવરાશનાં સમયે એમિલ ઝોલા પુસ્તકો વાંચતો અને સમય જતાં એ પ્રસિધ્ધ નવલકથાકાર બન્યો.મકાનમાલિકની પુત્રી એલેકઝાંડ્રીના  જેને તેના પ્રેમીએ તરછોડી હતી આવા વખતે એમિલે એલેકઝાંડ્રીના સમક્ષ લગ્ન માટેની તૈયારી બતાવી અને એ રીતે બંનેનાં લગ્ન થયાં.
અસત્ય અને કપરી પરિસ્થિતીનો સામનો કરનાર અને માનવતાના મૂર્તિ સમા સાહિત્યકાર એમિલ ઝોલાનું ૨૯ મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૨ ના રોજ અવસાન થયું.  


વિનોદીની નીલકંઠ

         સાહિત્યકાર વિનોદીની નીલકંઠનો જન્મ તા ૦૯.૦૨.૧૯૦૭ ના રોજ અમદાવાદ મુકામે થયો હતો. માતા પિતા તરફથી સાહિત્ય અને શિક્ષણનો વારસો મળ્યો હતો.
          પ્રાથમિક શિક્ષણ મહાલક્ષ્મી ટ્રેનિંગ કોલેજની પ્રા.શાળામાં અને માધ્યમિક શિક્ષણ સરકારી કન્યા વિદ્યાલયમાં મેળવી મેટ્રિકની પરીક્ષા પાસ કરી. ત્યારબાદ તેઓ ગુજરાત કોલેજમાં જોડાયા. બી.એ. ની પરીક્ષા પસ કરી વધુ અભ્યાસ માટે તેઓ અમેરિકાની મિશિગન યુનિવર્સિટીમાં જોડાયા હતા. અને શિક્ષણશાસ્ત્ર સાથે એમ.એ. થયા. ભારતમાં પાછા ફરી એસ.એન.ડી.ટી. કોલેજમાં પ્રધ્યાપિકા તરીકે જોડાયાં.
           ગુજરાત સમાચારમાં ઘર ઘર ની જ્યોત નામે સુંદર કટાર લેખ તેઓ નિયમિત લખતાં હતાં. કંદલીવન નવલકથા લખી. અને દિલ દરિયાવનાં મોતી એ તેમનો નવલિકા સંગ્રહ હતો. ગુજરાતી અટકોનો ઇતિહાસ (૧૯૪૨) સંશોધનગ્રંથ છે. સ્ત્રી શિક્ષણ માતે તેમણે વનિત વિશ્રામ નામની સંસ્થા શરૂ કરી હતી. ૨૯.૦૯.૧૯૮૭ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.




૨૪ મી સપ્ટેમ્બર


ડૉ.રાજા રમન્ના
ડૉ.રાજા રમન્નાનો જન્મ ઇ..૧૯૨૫ માં કર્ણાટકના તુમકુર ગામમાં થયો હતો. બી.એસ.સી. કરીને લંડનની કૉલેજમાં પી.એચ.ડી કરી હતી. તેમણે સંરક્ષણ મંત્રાલયમાં વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર તેમજ સંરક્ષણ ખાતાના પ્રધાનપદની ગરિમા શોભાવી હતી. એમણે ભાભા એટૉમિક રિસર્ચ સે ન્ટરમાં હોમી ભાભા સાથે ટ્રેનિંગ સ્કૂલ શરૂ કરી હતી. રાજસ્થાનના રણમાં અણુ પ્રયોગ કરીને નહેરુ, ભાભા અને વિક્રમભાઇનું સ્વપ્ન સાકાર કરી દેખાડ્યું. ઇમ્ફોર્મેશન ટૅકનોલોજીની ક્રાંતિમાંપણ ડૉ.રમનાનો મોટો ફાળો હતો. રાજા રમના સંગીતના ખૂબ જ શોખીન  અને વાદક હતા. પદ્મશ્રી, પદ્મભૂષણ, અને પદ્મવિભૂષણનું માન મેળવનાર આ મહાન વૈજ્ઞાનિક હોસ્પિટલમાં છે એની જાણ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. કલામને થઇ ત્યારે તેઓ પોતાનો પ્રવાસ ટૂંકાવી  પોતાના મિત્ર ગુરુ અને માર્ગદર્શક એવા રમના સમક્ષ લગભગ ૧૦ મિનિટ સુધી ઊભા રહી ઝડપી સ્વાસ્થ્ય માટે દુઆ માંગી હતી. તા. ૨૪-૦૯-૨૦૧૩ ના રોજ તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.  

૨૮ મી સપ્ટેમ્બર


ડૉ. લૂઇ પાશ્ચર

                જીવાણુ વિજ્ઞાનના શોધક લૂઇ પાશ્ચરનો જન્મ ઇ.સ. ૧૮૨૨ માં ફ્રાન્સમાં થયો હતો. પ્રકૃતિના ખોળે રમવાનું એમને ખૂબ ગમતું. અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી તેમને રસાયણશાસ્ત્રના પ્રધ્યાપ્રક તરીકે નોકરી મળી. દૂધને ખાટુ બનાવી દેનાર અને ખાંડને લેક્ટિક એસિડમાં ફેરવી દેનાર સૂક્ષ્મ જીવાણુની સૌપ્રથમ શોધ તેમણે કરી અને એના પરથી તેમણે દૂધ અને દારુના ઉદ્યોગને બચાવી લેવાનો કીમિયો શોધ્યો. હડકાયું  કૂતરું કરડે અને થતા હડકવાના રોગથી બચાવી શકાય તે માટેની  ચૌદ રસીની શોધ પણ તેમણે કરી હતી. જંતુઓથી નીપજતા રોગોનો સામનો કરવાની માનવજાતને એમણે આપેલી તરકીબ અને શરીરમાંના ઝેરને ઝેરથી જ નિષ્ક્રીય કરવાની સારવાર એ પણ એમની જ શોધ છે. ૨૮.૦૯.૧૮૯૫ ના રોજ આ મહાન વૈજ્ઞાનિકનું અવસાન થયું. 



શહીદ વીર ભગતસિંહ


       વીર ભગતસિંહનો જન્મ ૨૮.૦૯.૧૯૦૭ ના રોજ પંજાબમાં થયો હતો. તે સમયે ભારતમાં અંગ્રેજો સામેની લડત ચાલુ હતી. ગાંધી વિચારસરણી હેઠળ કોંગ્રેસનું જૂથ અહિંસક આંદોલન ચલાવી રહ્યું હતું. બીજી તરફ એક ક્રાંતિકારીઓનું જૂથ હિંસક માર્ગે અંગ્રેજો સામે સક્રિય આંદોલન ચલાવી રહ્યું હતું. તેમાં ભગતસિંહ પણ એક હતા.
        વીર ભગતસિંહ, રાજગુરૂ અને સુખદેવે ૮ એપ્રિલ ૧૯૨૮ ના રોજ દિલ્લીમાં મળેલી ધારાસભામાં બોંબ ફેંક્યો હતો. એમના આ કૃત્ય બદલ ત્રણેયની ધરપકડ કરવામાં આવી અને ફાંસીની સજા કરવામાં આવી.  

૨૭ મી સપ્ટેમ્બર


બબલભાઇ મહેતા

       બબલભાઇ મહેતાનો જન્મ તા૧૦.૧૦.૧૯૧૦ ના રોજ સાયલા મુકામે થયો હતો. કૉલેજનું શિક્ષણ કરાંચીમાં પ્રાપ્ત કરી ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં કાકાસાહેબ પાસે આવી સેવાકાર્યનો પ્રારંભ કર્યો. ગુજરાત વિદ્યાપીઠના ગ્રામસેવા વિદ્યાલયમાં તાલીમ લઇ વિદ્યાપીઠની ગ્રામસેવા દિક્ષિત પદવી મેળવી. તેમણે ૨૭  જેટલા પુસ્તકો લખ્યા હતાં. તા. ૨૭.૦૯.૧૯૮૧ ના રોજ તેમનું અવસાન થયું.